Trong cờ tướng, Tướng thường được coi là quân cần bảo vệ, ít khi tham gia tấn công. Nhưng có một luật đặc biệt khiến Tướng trở thành một quân khống chế thực sự: luật Tướng đối mặt, hai Tướng không được đứng cùng một cột mà không có quân nào ở giữa. Thế chiếu bí dựa trên luật này có tên rất đẹp: Bạch diện tướng, nghĩa là "Tướng mặt trắng", ý chỉ hai Tướng nhìn thẳng mặt nhau.
Bài này giải thích thế Bạch diện tướng, soát từng lối thoát, cách dựng thế trong tàn cuộc, các biến thể thường gặp và cách phòng thủ. Để hiểu luật đối mặt chi tiết, đọc Tướng đối mặt.
Thế cơ bản
Trong thế trên:
- Tướng Đen đứng ở góc cung, trên cột bên cạnh cột giữa.
- Xe Đỏ đứng cùng cột với Tướng Đen, chiếu thẳng.
- Tướng Đỏ đứng ở cột giữa, không có quân nào chắn giữa nó và cột giữa phía Đen.
Soát từng lối thoát
- Tướng Đen tiến lên một bước (vẫn trên cột cũ): vẫn nằm trên đường chiếu của Xe. Không thoát.
- Tướng Đen sang cột giữa: lúc đó hai Tướng đứng cùng cột giữa, không có quân nào ở giữa. Luật đối mặt không cho phép. Không đi được.
- Tướng Đen sang phía bên kia: điểm đó nằm ngoài cung. Tướng không ra khỏi cung. Không đi được.
- Ăn Xe hoặc chặn: Đen không còn quân nào khác.
Mọi lối thoát đều bị khoá. Đen thua.
Vì sao Tướng Đỏ quan trọng
Hãy thử dời Tướng Đỏ sang một cột khác, không phải cột giữa. Khi đó, Tướng Đen có thể sang cột giữa, thoát khỏi đường chiếu của Xe. Thế chiếu bí biến mất.
Điều này cho thấy: trong Bạch diện tướng, Tướng của bên tấn công đóng vai trò như một quân Xe thứ hai, khoá cả một cột. Đây là lý do người chơi lâu năm hay nói: "Trong tàn cuộc, đừng để Tướng ngồi không."
Dựng thế trong tàn cuộc
Bạch diện tướng hay xuất hiện trong tàn cuộc, khi đối phương đã mất Sĩ Tượng. Các bước thường gặp:
- Đưa Tướng mình ra cột giữa (hoặc cột mà Tướng đối phương cần), khi cột đó không có quân nào chắn.
- Dồn Tướng đối phương sang một bên bằng Xe, Pháo hoặc Tốt.
- Xe chiếu trên cột của Tướng đối phương, khi Tướng đối phương không còn đường sang cột giữa.
Nhớ kiểm tra: trước khi đưa Tướng ra cột giữa, cột đó phải an toàn, không có quân đối phương nào có thể chiếu Tướng mình.
Các biến thể
Bạch diện với Tốt
Thay vì Xe, Tốt đã vào cung đối phương cũng có thể phối hợp với Tướng. Tốt khống chế một điểm, Tướng khoá cột giữa, Tướng đối phương không còn đường đi. Nhiều khi đây không phải chiếu bí mà là hết nước đi, và trong cờ tướng, hết nước cũng là thua. Xem chiếu bí và hết nước.
Bạch diện với Pháo
Pháo cần ngòi để chiếu. Nếu có một quân làm ngòi trên cột của Tướng đối phương, Pháo chiếu, Tướng mình khoá cột giữa, Tướng đối phương không thoát.
Bạch diện với Mã
Mã khống chế những điểm quanh Tướng đối phương, Tướng mình khoá cột giữa. Thế này cần tính kỹ vì Mã có thể bị cản chân.
Cách phòng thủ
- Giữ Sĩ ở giữa cung: Sĩ đứng ở điểm giữa cung chắn cột giữa, Tướng đối phương không khoá được.
- Không để Tướng mình bị dồn sang một góc khi đối phương có Xe và Tướng hoạt động.
- Đưa Tướng mình về cột giữa trước nếu có thể, để chính mình khoá cột, không để đối phương làm điều đó.
- Giữ một quân có thể chặn cột giữa khi cần.
Những lỗi hay gặp
Khi tấn công: quên dùng Tướng, chỉ chiếu bằng Xe mà không khoá cột giữa, để Tướng đối phương thoát.
Khi tấn công: đưa Tướng ra cột giữa khi đối phương có quân chiếu được Tướng mình.
Khi phòng thủ: không để ý luật đối mặt, tưởng Tướng mình còn đường sang cột giữa.
Khi phòng thủ: đổi hết Sĩ, để cột giữa trống.
Luyện tập
- Bày sơ đồ trên bàn cờ thật, thử dời Tướng Đỏ sang các cột khác và xem Đen có thoát được không.
- Bày thế Tướng Đỏ, Xe Đỏ đấu Tướng Đen trơ ở nhiều vị trí khác nhau, tập dồn Tướng Đen tới thế Bạch diện.
- Các thế sát cục khác có trong sát cục thường gặp, Mã hậu Pháo và Trùng Pháo sát cục.
Một ví dụ bằng lời trong tàn cuộc
Hình dung tàn cuộc: Đỏ còn Tướng và một Xe, Đen chỉ còn Tướng trơ, đang đứng ở giữa cung. Kế hoạch của Đỏ:
- Đưa Tướng Đỏ ra cột giữa, khi cột giữa không có quân nào chắn. Lúc này Tướng Đen không được đứng trên cột giữa nữa, vì sẽ đối mặt.
- Tướng Đen buộc phải sang một cột bên.
- Xe Đỏ dùng hàng ngang khoá bớt đường đi của Tướng Đen, dồn nó xuống hàng cuối.
- Xe Đỏ chiếu trên cột của Tướng Đen: Tướng Đen không lên được vì Xe khoá hàng, không sang cột giữa được vì đối mặt. Chiếu bí.
Toàn bộ kế hoạch chỉ cần hai quân: Tướng và Xe. Điều này cho thấy trong cờ tướng, Tướng thực sự là một quân tấn công trong tàn cuộc.
Kết hợp với luật hết nước
Đôi khi, khi đã khoá cột giữa bằng Tướng, bạn không cần chiếu. Chỉ cần khống chế hết những điểm Tướng đối phương có thể đi, và đối phương không còn quân nào khác, thì đối phương hết nước và thua. Đây là lợi thế mà cờ vua không có.
Câu hỏi thường gặp
Bạch diện tướng là gì?
Là thế chiếu bí dựa vào luật Tướng đối mặt: Tướng của bên tấn công khoá một cột, quân khác chiếu Tướng đối phương.
Vì sao gọi là "bạch diện"?
Tên gọi gợi hình ảnh hai Tướng nhìn thẳng mặt nhau trên cùng một cột.
Tướng có thật sự tham gia tấn công không?
Có. Nhờ luật đối mặt, Tướng khoá cả một cột, giống như một quân Xe.
Làm sao phòng thủ Bạch diện tướng?
Giữ Sĩ ở giữa cung, không để Tướng bị dồn vào góc, và đưa Tướng mình về cột giữa trước nếu có thể.
Bạch diện tướng hay gặp ở giai đoạn nào?
Thường ở tàn cuộc, khi đối phương đã mất Sĩ Tượng và quân tấn công của bạn còn Xe, Pháo hoặc Tốt.
